Menopozdan sonra kanama olursa ne yapılmalı?
Son adetten 12 ay veya daha uzun süre sonra görülen her kanama, ne kadar az olursa olsun değerlendirilmelidir. En sık neden vajina ve rahim iç zarının incelmesidir (atrofi); polip ve hiperplazi de sık görülür. Küçük ama önemli bir kısmında rahim kanseri saptanır ve bu yüzden kanama hiçbir zaman ertelenmemelidir. Değerlendirme genellikle vajinal ultrason ile başlar; gerekirse biyopsi yapılır.
Menopozdan yıllar sonra iç çamaşırında birkaç damla kan görmek, birçok kadın için hem şaşırtıcı hem kaygı vericidir. Kimi "önemsizdir" diyerek bekler, kimi en kötüsünü düşünür. Çoğu zaman neden iyi huyludur; bunu anlamanın yolu değerlendirmedir.
Menopoz sonrası kanama nedir?
Menopoz, son adetten sonra 12 ay boyunca hiç kanama olmamasıyla tanımlanır. Bu süreden sonra görülen her kanama, lekelenme ya da pembe-kahverengi akıntı menopoz sonrası kanama sayılır. Miktarı, süresi ya da bir kez olması önemli değildir.
Nedenleri
- Atrofi (incelme): Östrojen azaldıkça vajina ve rahim iç zarı incelir ve kolay kanayabilir. En sık nedendir.
- Polip: Rahim içinde ya da rahim ağzında, çoğu zaman iyi huylu küçük çıkıntılar.
- Endometrial hiperplazi: Rahim iç zarının aşırı kalınlaşması; ayrıntı: Endometrial hiperplazi.
- Hormon tedavisi: Menopoz döneminde kullanılan bazı hormon ilaçları kanamaya yol açabilir.
- Rahim (endometrium) kanseri: Küçük ama önemli bir kısmında neden budur. Bu kanserin en sık ilk belirtisi menopoz sonrası kanama olduğu için, erken başvuru erken tanı demektir. Ayrıntı: Rahim kanseri.
- Daha seyrek nedenler: rahim ağzı veya vajina kaynaklı lezyonlar, idrar yolu ya da bağırsak kaynaklı kanamaların vajinadan sanılması.
Muayenede ne yapılır?
Hekim önce kanamanın ne zaman başladığını, miktarını, kullandığınız ilaçları (özellikle hormon tedavisi ve kan sulandırıcılar) ve risk etkenlerinizi sorar. Ardından jinekolojik muayene ile kanamanın vajinadan mı, rahim ağzından mı, rahim içinden mi geldiğine bakılır. Muayene adımları için: Jinekolojik muayenede ne olur?
Ultrasonda endometrium kalınlığı
Vajinal ultrason, rahim iç zarının (endometrium) kalınlığını ölçer ve sonraki adımı belirlemede yol gösterir.
Kanaması olan ve hormon tedavisi almayan bir kadında endometriumun ince görülmesi (genellikle 4 mm ve altı), kanser olasılığının düşük olduğunu gösterir. Daha kalın görülmesi ya da düzgün ölçülememesi durumunda genellikle doku örneği (biyopsi) alınır.
Bu eşik bir yol göstericidir, kesin bir sınır değildir. Kanama tekrarlıyor ya da sürüyorsa, endometrium ince görülse bile biyopsi gerekebilir. Tamoksifen kullananlarda ultrason ölçümü yanıltıcı olabilir; değerlendirme farklı planlanır.
Hormon tedavisi kullananlar
Menopoz döneminde hormon tedavisi alan kadınlarda, tedavinin türüne bağlı olarak düzenli ya da ilk aylarda düzensiz kanamalar beklenebilir. Ancak beklenmeyen, uzun süren, giderek artan ya da bir süre durduktan sonra yeniden başlayan kanamalar değerlendirilmelidir. Tedaviyi veren hekime kanamanın düzenini anlatmak, doğru yaklaşımı kolaylaştırır.
Sonuca göre sonraki adım
- Atrofi: Gerekirse vajinaya uygulanan düşük doz östrojen gibi tedavilerle yakınmalar azaltılabilir.
- Polip: Genellikle histeroskopi ile çıkarılır ve patolojik inceleme yapılır.
- Hiperplazi: Türüne göre hormon tedavisi ya da cerrahi planlanır.
- Kanser: Evreleme ve tedavi planı için ilgili ekiple değerlendirilir; erken evrede tanı konulan hastalarda tedavi seçenekleri daha geniştir.
Menopoz sonrası kanama çoğu zaman acil servis gerektiren bir durum değildir; ama haftalarca, aylarca beklenecek bir belirti de değildir. Kısa süre içinde bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurun. Kanama yoğunsa ya da baş dönmesi, bayılma hissi varsa acil servise başvurun.
Sık sorulan sorular
Menopozdan sonra çok az lekelenme oldu, önemli mi?
Evet, değerlendirilmelidir. Kanamanın miktarı nedeni hakkında fikir vermez; bir kez olan hafif bir lekelenme de muayene gerektirir. Çoğu zaman iyi huylu bir neden bulunur, ama bunu ancak değerlendirme gösterir.
Menopoz sonrası kanama kanser belirtisi mi?
Her zaman değil; çoğunda neden iyi huyludur. En sık neden vajina ve rahim iç zarının incelmesidir. Ancak rahim kanserinin en sık ilk belirtisi de menopoz sonrası kanama olduğu için, her kanamanın nedeninin anlaşılması gerekir.
Ultrasonda endometrium ince çıktı, biyopsi gerekir mi?
Kanaması olan ve endometriumu ince (genellikle 4 mm ve altı) görülen kişilerde kanser olasılığı düşüktür ve çoğu zaman takip yeterli olabilir. Kanama tekrarlıyor ya da sürüyorsa, ince olsa bile biyopsi gerekebilir. Kararı hekiminiz verir.
Menopozda hormon tedavisi alıyorum, kanama normal mi?
Bazı hormon tedavisi türlerinde, özellikle ilk aylarda düzenli ya da düzensiz kanama beklenebilir. Ancak beklenmeyen, uzun süren ya da yeniden başlayan kanamalar değerlendirilmelidir. Durumunuzu tedaviyi veren hekime bildirin.
Kanama durdu, yine de gitmeli miyim?
Evet. Kanamanın kendiliğinden durması, nedeninin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Bir kez olsa bile değerlendirme önerilir.
Kaynaklar
- ACOG — Menopoz sonrası kanamada vajinal ultrasonun rolü (Committee Opinion 734)
- NHS — Post-menopausal bleeding
- Ulusal Kanser Enstitüsü (NCI) — Uterine (Endometrial) Cancer
Not: Bu içerik, yukarıdaki kurumların yayımladığı güncel bilimsel bilgiye dayanılarak özgün biçimde hazırlanmıştır; herhangi bir metnin doğrudan kopyası değildir.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis veya tedavi önerisi niteliği taşımaz ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Kişisel durumunuz için mutlaka hekiminize başvurunuz. İçerik, yukarıdaki güncelleme tarihindeki bilimsel bilgiye dayanır.