Kadın sağlığı terimler sözlüğü
Muayene, rapor ve tedavi sürecinde sık duyulan terimlerin kısa ve sade açıklamaları dört başlıkta toplandı: genel jinekoloji ve muayene, HPV ve rahim ağzı taraması, jinekolojik onkoloji, tüp bebek ve infertilite. Her terimin yanında konuyu ayrıntılı anlatan rehberin bağlantısı var. Sözlükteki açıklamalar genel bilgidir; kendi raporunuzun anlamını hekiminiz, öykünüz ve diğer bulgularınızla birlikte yorumlar.
Muayene sonrasında elinize verilen bir rapor ya da kontrolde duyduğunuz bir kelime, anlamı bilinmediğinde gereğinden fazla kaygı yaratabilir. Aşağıdaki terimler, sitedeki rehberlerde ve günlük poliklinik pratiğinde en sık geçenlerdir. Her açıklama kısadır; ayrıntı için yanındaki rehbere geçebilirsiniz.
Terimler dört başlık altında, her başlıkta alfabetik sıradadır. Tarayıcınızın arama özelliğiyle (Ctrl+F / Bul) aradığınız kelimeye doğrudan gidebilirsiniz.
Genel jinekoloji ve muayene
| Terim | Ne demek | Ayrıntı |
|---|---|---|
| Adenomiyozis | Rahim iç zarına benzer dokunun rahim kasının içinde bulunması; ağrılı ve yoğun adetlere yol açabilir. | — |
| Atrofi | Östrojen azalmasına bağlı olarak vajina ve rahim iç zarının incelmesi; menopoz sonrasında sık görülür. | Menopoz sonrası kanama |
| Endometrium | Rahmin iç yüzünü döşeyen, her adet döngüsünde kalınlaşıp dökülen tabaka. | Endometrial hiperplazi |
| Endometriozis | Rahim iç zarına benzer dokunun rahim dışında (yumurtalık, karın zarı gibi) bulunması. | Endometriozis ve infertilite |
| Histerektomi | Rahmin ameliyatla alınması. | Histerektomi |
| Histeroskopi | Rahim içine vajina yoluyla ince bir kamerayla bakılması; tanı ve tedavi amaçlı yapılabilir. | Miyom ve infertilite |
| Laparoskopi | Karına açılan küçük deliklerden kamera ve ince aletlerle yapılan kapalı ameliyat. | Histerektomi |
| Menopoz | Son adetten sonra 12 ay boyunca hiç kanama olmaması. | Menopoz sonrası kanama |
| Miyom | Rahim kasından gelişen iyi huylu yumru. | Miyom ve infertilite |
| Miyomektomi | Rahmi koruyarak yalnızca miyomun alınması. | Miyom ve infertilite |
| Polip | Rahim içinde ya da rahim ağzında, çoğu zaman iyi huylu küçük çıkıntı. | — |
| Spekulum | Muayenede vajina duvarlarını nazikçe ayırarak rahim ağzının görülmesini sağlayan alet. | Jinekolojik muayene |
| Transvajinal ultrason | Vajinadan yapılan, rahim ve yumurtalıkları yakından gösteren ultrason. | Jinekolojik muayene |
| vNOTES | Karında kesi yapılmadan, vajina yoluyla kamerayla yapılan ameliyat yöntemi. | Histerektomi |
HPV ve rahim ağzı taraması
Smear ve HPV raporlarındaki kısaltmaların tamamı için: HPV sonuç sözlüğü.
| Terim | Ne demek | Ayrıntı |
|---|---|---|
| Cerrahi sınır | Çıkarılan dokunun kenarı; "sınır pozitif" kenarda da değişiklik görüldüğünü anlatır. | LEEP sonrası takip |
| CIN 1-2-3 | Rahim ağzı biyopsisinde görülen, kanser olmayan hücre değişikliğinin derecesi. | CIN 1-2-3 |
| HPV-DNA testi | Rahim ağzından alınan örnekte HPV'nin varlığını araştıran test. | Smear ve HPV-DNA testi |
| HPV 16/18 | Rahim ağzı kanseriyle en sık ilişkili iki yüksek riskli HPV tipi. | HPV 16/18 rehberi |
| Kolposkopi | Rahim ağzının özel bir büyüteçle yakından incelenmesi; gerekirse biyopsi alınır. | Kolposkopi |
| LEEP / konizasyon | Rahim ağzındaki hücre değişikliğini içeren dokunun çıkarılması. | LEEP ve konizasyon |
| Smear (Pap testi) | Rahim ağzı hücrelerinin mikroskopta incelendiği tarama testi. | Smear sonucu |
| Tarama | Belirtisi olmayan kişilerde hastalığı ya da öncülünü erken bulmaya yönelik düzenli test. | Tarama takvimi |
Jinekolojik onkoloji
| Terim | Ne demek | Ayrıntı |
|---|---|---|
| Adjuvan tedavi | Ameliyattan sonra, hastalığın tekrarlama olasılığını azaltmak için verilen ek tedavi (kemoterapi, radyoterapi gibi). | Ameliyat ve tedavi |
| Atipili hiperplazi (EIN) | Rahim iç zarında, kanser öncülü kabul edilen kalınlaşma. | Endometrial hiperplazi |
| Benign / malign | İyi huylu / kötü huylu. | Patoloji raporu |
| BRCA | Herkeste bulunan genler; bu genlerde zararlı bir değişiklik (mutasyon) taşımak meme ve yumurtalık kanseri riskini artırır. | Ailesel ve genetik risk |
| CA-125 | Kanda ölçülen bir belirteç; yumurtalık kitlelerinin değerlendirilmesinde ve takipte kullanılır, tek başına tanı koydurmaz. | Yumurtalıkta kitle |
| Evreleme | Kanserin ne kadar yayıldığının belirlenmesi; tedavi planının temelidir. | Tanı ve evreleme |
| FIGO evresi | Jinekolojik kanserlerde uluslararası kullanılan evreleme sistemi (Evre I–IV). | Tanı ve evreleme |
| Grade (derece) | Kanser hücrelerinin mikroskopta normal hücreye ne kadar benzediği. | Patoloji raporu |
| Lenf nodu (lenf bezi) | Hastalığın yayılıp yayılmadığını değerlendirmek için incelenebilen bağışıklık sistemi bezleri. | Ameliyat ve tedavi |
| Neoadjuvan tedavi | Ameliyattan önce verilen tedavi. | Ameliyat ve tedavi |
| Radikal histerektomi | Rahim, rahim ağzı, çevre dokular ve vajinanın üst kısmının birlikte alındığı ameliyat. | Histerektomi |
| Salpingo-ooforektomi | Tüp ve yumurtalığın ameliyatla alınması. | Histerektomi |
| Sarkom | Rahim kası gibi destek dokulardan gelişen, nadir görülen kanser türü. | Uterin sarkom |
Tüp bebek ve infertilite
| Terim | Ne demek | Ayrıntı |
|---|---|---|
| AMH | Yumurtalık rezervi hakkında fikir veren kan testi. | Yumurtalık rezervi |
| Antral folikül sayısı | Ultrasonda yumurtalıklarda sayılan küçük foliküller; rezervin bir göstergesi. | Yumurtalık rezervi |
| Aşılama (IUI) | Hazırlanan spermin ince bir kateterle rahim içine verilmesi. | Aşılama |
| Beta-hCG | Gebelikte yükselen hormonun kan testi; bazı gebelik kaynaklı tümörlerin takibinde de kullanılır. | Beta-hCG değerlendirme |
| Blastokist | Döllenmeden yaklaşık 5–6 gün sonraki embriyo aşaması. | ICSI ve blastokist |
| Çatlatma iğnesi | Yumurtaların son olgunlaşmasını sağlayan ve toplama saatini belirleyen iğne. | Yumurta toplama |
| Embriyo transferi | Embriyonun ince bir kateterle rahim içine yerleştirilmesi. | Embriyo transferi sonrası |
| Folikül | Yumurtalıkta içinde yumurta bulunan sıvı dolu kesecik. | Yumurta toplama |
| HSG (rahim filmi) | Tüplerin açıklığını ve rahim boşluğunu gösteren röntgen tetkiki. | Rahim filmi (HSG) |
| ICSI (mikroenjeksiyon) | Tek bir spermin doğrudan yumurtanın içine verilmesi. | ICSI ve blastokist |
| IVF (tüp bebek) | Yumurta ve spermin vücut dışında, laboratuvarda döllendirilmesi. | Tüp bebek nedir? |
| OHSS | Yumurtalıkların ilaçlara aşırı yanıt vermesiyle gelişebilen tablo. | Tüp bebekte riskler |
| OPU (yumurta toplama) | Yumurtaların vajinadan ultrason eşliğinde ince bir iğneyle alınması. | Yumurta toplama |
| PCOS | Düzensiz yumurtlama, hormon dengesizliği ve yumurtalıklarda çok sayıda küçük folikülle seyreden durum. | PCOS ve infertilite |
| PGT | Embriyoya uygulanan genetik test. | Genetik test (PGT) |
| Spermiyogram | Spermin sayı, hareket ve şeklinin değerlendirildiği test. | Spermiyogram |
Sözlükteki açıklamalar genel bilgilendirme içindir. Raporunuzdaki bir terimin sizin için ne anlama geldiğini, öykünüz ve diğer bulgularınızla birlikte hekiminiz değerlendirir.
Sık sorulan sorular
Raporumda bu sözlükte olmayan bir terim var, ne yapmalıyım?
Sözlük en sık karşılaşılan terimleri kapsar. Raporunuzdaki bir ifadeyi anlamadıysanız, kontrolünüzde hekiminize sormaktan çekinmeyin; anlamı sonucunuzun bütününe göre açıklanır. Siteye anonim soru da gönderebilirsiniz.
Smear ve HPV raporundaki kısaltmalar (ASC-US, LSIL, HSIL) burada var mı?
Burada kısa bir özet var; smear ve HPV raporlarına özel kısaltmaların tamamı için ayrı bir HPV sonuç sözlüğü bulunur.
Bir terimin anlamını bilmek, sonucumu yorumlamama yeter mi?
Hayır. Aynı terim, yaşınıza, önceki sonuçlarınıza ve diğer bulgularınıza göre farklı anlam taşıyabilir. Sözlük, raporunuzu okurken ve hekiminizle konuşurken yol göstermek içindir; tanı ve tedavi kararı hekiminize aittir.
Kaynaklar
- ACOG — Kadın sağlığı hasta bilgilendirme (FAQs)
- Ulusal Kanser Enstitüsü (NCI) — Dictionary of Cancer Terms
- ASRM — ReproductiveFacts.org hasta bilgilendirme
Not: Bu içerik, yukarıdaki kurumların yayımladığı güncel bilimsel bilgiye dayanılarak özgün biçimde hazırlanmıştır; herhangi bir metnin doğrudan kopyası değildir.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis veya tedavi önerisi niteliği taşımaz ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Kişisel durumunuz için mutlaka hekiminize başvurunuz. İçerik, yukarıdaki güncelleme tarihindeki bilimsel bilgiye dayanır.